3.1. Mức độ giảm thiểu chi phí y tế trực tiếp thông qua mạng lưới bảo hiểm
Phân tích thực nghiệm cho thấy mạng lưới bảo hiểm y tế toàn dân có tác động tích cực trong việc thu hẹp quy mô chi trả trực tiếp từ tiền túi của hộ gia đình. Về mặt lý luận, việc tập trung quỹ giúp phân tán rủi ro, giảm thiểu nguy cơ chi tiêu y tế thảm họa. Kết quả nghiên cứu tại Hà Nội chỉ ra rằng bảo hiểm y tế bắt buộc bảo vệ tài chính hiệu quả cho cá nhân khi cắt giảm chi phí tiền túi và tỷ trọng chi y tế trên tổng tiêu dùng, đặc biệt đối với người bệnh tăng huyết áp điều trị ngoại trú và bệnh nhân đái tháo đường điều trị nội trú (Chula, 2026). Mặc dù vậy, nguy cơ chi tiêu thảm họa vẫn tăng ở hộ gia đình có người điều trị nội trú hoặc cư trú tại khu ổ chuột. Đánh giá tương tự trong bối cảnh quốc tế, nghiên cứu tại Ấn Độ xác nhận bảo hiểm y tế là công cụ chính sách quan trọng giúp hạ thấp mức chi trả từ tiền túi ở hộ gia đình đô thị, ngăn ngừa nguy cơ suy giảm tiêu dùng thiết yếu (SSRN, 2008). Sự kết nối giữa khung lý thuyết và thực tiễn chứng minh rằng bảo hiểm y tế chỉ phát huy trọn vẹn vai trò bảo vệ tài chính khi chính sách mở rộng phạm vi bao phủ gắn liền với việc kiểm soát chi phí của nhóm bệnh mãn tính.