Chuyển đổi than Quảng Ninh, việc làm và kỹ năng

Tiến trình giảm dần việc khai thác và sử dụng than đá nhằm thực hiện các cam kết phát thải ròng bằng không đang đặt ra những thách thức sâu sắc đối với sự ổn định kinh tế - xã hội tại các địa phương phụ thuộc nhiều vào ngành khai khoáng. Khái niệm chuyển dịch công bằng khẳng định rằng chi phí và rủi ro của quá trình phi than hóa không được dồn lên vai người lao động và cộng đồng sở tại [1]. Tỉnh Quảng Ninh, với vị thế là trung tâm khai thác than lớn nhất Việt Nam, đang đứng trước áp lực vừa phải bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, vừa phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hóa và bền vững.

Sự dịch chuyển này tạo nên nguy cơ mất việc làm cục bộ, suy giảm thu nhập và thiếu hụt kỹ năng tương thích với các ngành kinh tế mới nổi. Các nghiên cứu quốc tế chỉ ra rằng việc đóng cửa mỏ than hoặc cắt giảm sản lượng nếu thiếu kế hoạch chuẩn bị kỹ năng sẽ làm gia tăng phân hóa xã hội và làm suy yếu khả năng phục hồi kinh tế địa phương [5]. Tại Quảng Ninh, lực lượng lao động ngành than có tính chuyên môn hóa hẹp, độ tuổi trung bình cao và mức độ gắn kết cộng đồng sâu sắc, đòi hỏi khung chính sách đào tạo lại và bảo trợ xã hội đặc thù để thích ứng linh hoạt [6].

Nghiên cứu tập trung làm rõ các chiều kích thể chế, kinh tế và kỹ năng trong tiến trình chuyển đổi than tại tỉnh Quảng Ninh thông qua việc tổng hợp dữ liệu thứ cấp và phân tích chính sách. Mục tiêu trọng tâm là đề xuất các giải pháp khả thi về đào tạo nâng cao kỹ năng, hoàn thiện cơ chế đối thoại xã hội và đa dạng hóa kinh tế nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động, đóng góp luận cứ khoa học cho quy hoạch phát triển bền vững của địa phương.