Bão lũ Đồng bằng sông Cửu Long và thích ứng

Hiện tượng biến đổi khí hậu toàn cầu đang gia tăng tần suất và cường độ của các đợt thiên tai cực đoan, trong đó bão và lũ lụt là hai áp lực thủy văn trọng yếu đe dọa trực tiếp đến sự phát triển kinh tế xã hội. Tại khu vực hạ lưu sông Mê Kông, biến động thời tiết cực đoan kết hợp với triều cường và nước biển dâng làm trầm trọng thêm mức độ phơi nhiễm thiên tai của các cộng đồng dân cư sinh sống ở vùng trũng thấp ven sông và duyên hải [1]. Tình trạng ngập lụt kéo dài không chỉ gây thiệt hại nặng nề đến cơ sở hạ tầng, tài sản công cộng mà còn làm suy giảm sinh kế truyền thống của các nhóm cư dân thu nhập thấp [7].

Thực tiễn quản lý rủi ro thiên tai tại vùng đồng bằng đòi hỏi sự chuyển dịch tư duy từ ứng phó thụ động sang chủ động thích ứng có kiểm soát. Việc xây dựng hệ thống đê bao khép kín đơn lẻ đôi khi dẫn đến hiện tượng chuyển dịch nguy cơ ngập lụt sang các vùng lân cận, đồng thời làm mất đi dòng phù sa tự nhiên phục vụ sản xuất nông nghiệp [7]. Bên cạnh đó, việc áp dụng các mô hình nông nghiệp thông minh thích ứng khí hậu và phát triển sinh kế linh hoạt vẫn còn gặp nhiều rào cản về nguồn lực, năng lực tiếp cận dịch vụ khuyến nông cũng như trình độ kỹ thuật của nông hộ [4], [5]. Do đó, việc làm rõ các chiều kích dễ bị tổn thương về mặt sinh kế và đánh giá hiệu quả của các giải pháp can thiệp là yêu cầu cấp thiết.

Đề tài tập trung phân tích tổng hợp các cơ chế thích ứng với bão lũ thông qua lăng kính tính dễ bị tổn thương sinh kế, hiệu quả kỹ thuật sản xuất nông nghiệp và các kịch bản thủy văn đa chiều [1], [4], [5]. Dựa trên nguồn tài liệu thứ cấp được bình duyệt khoa học, nghiên cứu cung cấp cơ sở luận cứ nhằm đề xuất giải pháp tích hợp giữa công trình hạ tầng và mô hình sinh kế cộng đồng bền vững cho toàn vùng hạ lưu châu thổ.