Nâng cấp chuỗi cung ứng nội địa cho FDI

Sự biến chuyển sâu sắc của cấu trúc thương mại toàn cầu và các gián đoạn địa chính trị gần đây đã thúc đẩy các nền kinh tế đang phát triển tái định hình chiến lược công nghiệp hóa dựa trên khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài [1]. Dù dòng vốn đầu tư quốc tế giữ vai trò động lực tăng trưởng quan trọng, việc phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động gia công và lắp ráp thâm dụng lao động tạo ra nguy cơ suy giảm giá trị gia tăng nội địa cũng như khiến hệ thống kinh tế dễ bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài [1], [3]. Trong bối cảnh này, việc nâng cấp chuỗi cung ứng bản địa trở thành yêu cầu sống còn nhằm nâng cao quyền tự chủ chiến lược và tối ưu hóa hiệu quả lan tỏa tri thức từ các tập đoàn đa quốc gia [1].

Tại Việt Nam, thực tiễn hội nhập cho thấy mối liên kết giữa khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp nội địa vẫn còn lỏng lẻo [3]. Các bằng chứng thực nghiệm chỉ ra rằng sự hiện diện của FDI có tác động tích cực đến liên kết ngược nhưng chưa tạo ra sự lan tỏa công nghệ đồng đều sang khu vực sản xuất bản địa, phần lớn do khoảng cách về năng lực công nghệ và hạn chế về hạ tầng logistics kết nối [2], [5], [6]. Mặc dù các liên kết kinh doanh có đóng góp tích cực vào việc cải thiện kỹ năng lao động [7], các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước vẫn gặp nhiều trở ngại trong việc đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt của chuỗi giá trị toàn cầu [1], [5].

Nghiên cứu này được triển khai nhằm phân tích một cách có hệ thống cơ sở lý thuyết, các nhân tố chi phối và thực trạng liên kết của chuỗi cung ứng nội địa đối với khu vực FDI [1], [3]. Thông qua việc phân định rõ liên kết xuôi và liên kết ngược trong khuôn khổ kinh tế lượng và dữ liệu thứ cấp [2], [4], luận án đánh giá tác động của môi trường thể chế, quy mô doanh nghiệp và trình độ công nghệ tới sự tham gia vào chuỗi [3], [7]. Kết quả phân tích cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách nội địa hóa thích ứng và đề xuất giải pháp phát triển mạng lưới nhà cung ứng bản địa bền vững [1].